Trang chủ > Tư liệu > “Làng quê” trong tiếng Nga và nên dịch sang tiếng Việt ra sao?

“Làng quê” trong tiếng Nga và nên dịch sang tiếng Việt ra sao?

Trong tiếng Nga có mấy từ phổ biến để chỉ làng quê, là село, деревня và посёлок. Với người nước ngoài, thực không dễ để xác định chính xác nơi mình đến thuộc loại nào trong 3 từ trên để dùng chính xác nếu không có biển báo, bản đồ hay những ký hiệu đại loại như vậy.

Mày mò đọc từ điển, tìm hiểu qua các chuyến đi thì thấy có thể phân biệt qua mấy điểm nên mạo muội viết ra cho mọi người cùng tìm hiểu. Tất nhiên, nếu có cao nhân chỉ giáo thêm thì rõ ràng là tốt vô cùng.

Một ngôi làng nhỏ ở ngoại ô Vladivostok

Деревня hay село thì đều là một khu vực dân cư nhỏ ở nông thôn. Cả 2 từ này đều chỉ cấp độ hành chính dưới город (thành phố). Деревня thường có vài chục nóc nhà. Село thì cũng chỉ lớn hơn chút chút thôi. Theo từ điển Usagov thì деревня là “làng nông thôn”; còn село là “làng nông thôn lớn”. Như vậy село sẽ to hơn деревня. Nhưng để nhìn bằng mắt thường thì hơi khó. Chắc phải đứng từ trên núi cao nhìn xuống mới phân biệt được!

Cái khác biệt lớn nhất theo người Nga chính là sự xuất hiện của các nhà thờ. Ở село thì có nhà thờ, còn деревня thì không. Sự phân biệt này xảy ra ở đầu thế kỷ XX, còn hiện nay thì bắt đầu khó hơn rồi. Kinh tế lên kéo theo đời sống đi lên, lễ nghi tôn giáo cũng được chăm chút nên người Nga cũng xây cả nhà thờ tại các деревня. Những nhà thờ này được gọi là деревянный церковь. Thậm chí, ngày nay trên nước Nga còn có ngôi làng có đến 3 nhà thờ. Hoành tráng hơn cả các село!

Đến nước này thì bí, người nước ngoài chỉ còn biết phân biệt theo sự hỗ trợ của bản đồ, biển báo, cách gọi của dân bản xứ. Tuy nhiên, trường hợp này không nhiều, và các phân biệt truyền thống vẫn còn hiệu quả đối với hầu hết các ngôi làng tại Nga, ít nhất là cho đến năm 2018. Tóm lại là: hãy tìm xem trong làng có nhà thờ không; có là село, không có là деревня.

Một góc chợ tại làng Khorol, cách Vladivostok 200km về phía Bắc

Còn từ поселок cũng khá phức tạp. Mặc dù khi tra từ điển Việt-Nga thì từ “làng” cũng sẽ có cả nghĩa поселок, nhưng từ này hơi khác село và деревня đấy.

Поселок, cũng giống деревня và село, là một đơn vị hành chính dưới cấp город (thành phố) nhưng lại có đến 3 loại khác nhau:

– рабочие поселки: trong đó phải có các nhà máy hay công ty công nghiệp, xây dựng, đường sắt…; dân cư phải trên 3.000 người.

– курортные поселки: trong đó phải có khu điều trị hay nghỉ dưỡng, an dưỡng; dân cư phải trên 2.000 người.

– дачные поселки: loại này phải có nhà nghỉ mùa hè (дача) cho dân thành thị về nghỉ ngơi, trồng rau, chăn nuôi vào mùa hè.

Đáng chú ý là поселок lại phải nằm trong phạm vi của 1 thành phố nào đó, chứ không tự do vùng vẫy bên ngoài như một село hay деревня.

Đúng là phức tạp. Đấy là còn chưa kể đến các từ như кишлак hay аул để chỉ các làng, bản ở Trung Á. Cũng chưa xét hết đến tất cả các từ tương đương và có liên quan như весь, жупа, кампонг, острог, порог, поселение, селеньица, сельцо…

Một khu dân cư nhỏ ở Slavyanka, cách Vladivostok 200km về phía Tây Nam. Với một cụm như thế này hoàn toàn có thể gọi là деревня – làng

Vậy, dịch mấy từ này sang tiếng Việt như thế nào?

Điều này cũng khá lằng nhằng, vì các phân chia đơn vị hành chính của Nga khá phức tạp. Trong nước có nước cộng hoà, có vùng (край, область…) tương đương cấp tỉnh của Việt Nam. Còn có thành phố trực thuộc tỉnh (ví dụ, Vladivostok là một thành phố (город) thuộc vùng (край – tương đương tỉnh) Primorye. Để xét xuống đến cấp поселок, село hay деревня thì ta nên xét từ trên xuống. Cứ hạ cấp dần theo tỉnh/thành phố/huyện/xã… để tìm nghĩa phù hợp.

Theo quan sát thực tế của người Viết, поселок có thể lựa chọn nghĩa “thị trấn” trong tiếng Việt mặc dù từ “thị trấn” trong từ điển Nga Việt vẫn sử dụng từ городок bởi mức độ và tầm vóc của поселок ở Nga khá là ngang bằng với thị trấn của Việt Nan; thậm chí còn lớn hơn. Còn với село hay деревня hoàn toàn có thể là “xã” nhưng cũng có thể chỉ là “làng”. Về cách chọn cụ thể “làng” hay “xã” thì vẫn phải căn cứ vào cấp độ hành chính của nơi đó.

Trên thực tế, để tìm được từ tương đương khi dịch sẽ rất khó, đặc biệt là khi có sự khác biệt lớn về phân cấp hành chính giữa Nga và Việt Nam nên rất khó có thể áp đặt một khuôn mẫu chính xác cho từng từ. Chính vì vậy, sự uyển chuyển trong diễn đạt, truyền đạt của người dịch trong từng tình huống sẽ đóng vai trò quan trọng nhất.

Nhưng chắc chắn có một cách, nhanh, và hiệu quả nếu bạn đang ở Nga và muốn biết nơi mình đang ở thuộc cấp độ hành chính nào: hãy bắt chuyện với người Nga, bạn sẽ biết nơi mình đến là gì. Поселок, село hay деревня? Tất cả sẽ sáng tỏ ngay sau vài câu nói. Người Nga rất friendly nên đừng e ngại rằng họ sẽ không trả lời bạn.

Bình luận qua Facebook

About mrzes

Có thể bạn quan tâm

Người Phương Xá

Cách Hà Nội 107 km theo đường QL 32 , sát sông Hồng là làng …

Để lại phản hồi

Your email address will not be published. Required fields are marked *