Trang chủ > Tản mạn > Giáng sinh, năm mới và cây thông ở Nga

Giáng sinh, năm mới và cây thông ở Nga

Hôm nay là ngày Noel (hay còn gọi là Giáng Sinh, 25/12), nên mọi người ở khắp nơi trên thế giới đều chào đón ngày lễ này, ngay cả đối với người không theo đạo Kitô giáo. Ở VN, cho dù có theo đạo Thiên chúa hay không thì đa phần người dân cũng bị cuốn vào cái không khí lễ hội tràn ngập, đặc biệt là giới trẻ và ở các thành phố lớn.

Ở Nga thì khác. Đêm 24/12 năm nay chỉ là một đêm cuối tuần bình thường và thậm chí ngày 25/12 lại còn là một ngày làm việc. Sự khác biệt này khiến một số người mới sang Nga sẽ cảm thấy khó hiểu, thậm chí là với các bạn trẻ còn có phần sốc vì thất vọng khi đã từng hy vọng về một lễ Noel vui vẻ như ngày còn ở Việt Nam.

Sở dĩ có sự khác biệt này là do 2 nguyên nhân: lịch Nga và tôn giáo Nga.

Gọi là “Lịch Nga” và “Tôn giáo Nga” cho dễ hiểu, chứ cụ thể thì có khác một chút.

Người Nga trước đây sử dụng lịch Julius, có sự khác biệt so với lịch chúng ta đang dùng hiện nay. Lịch này do Julius Cesar từ năm 46 trước công nguyên và có hiệu lực từ năm 45 trước Công nguyên. Cách tính lịch này khá phức tạp, nhưng tựu chung lại là so với lịch hiện nay (ta vẫn gọi là lịch Dương) thì chênh nhau khoảng 11 phút mỗi năm. Nếu như ở Việt Nam, ta vẫn dùng lịch Âm cho các dịp lễ tết thì tương tự như vậy, người Nga vẫn còn sử dụng lịch Julius để tính ngày Giáng sinh và năm mới. Đó chính là lý do mà ngày 7/1 hàng năm mới là ngày Giáng sinh ở Nga, còn đón năm mới thì thường là đêm này 13, rạng sáng ngày 14/1 hàng năm.

Sau cách mạng tháng 10 (thực ra là tháng 11 theo Dương lịch hiện nay, còn theo lịch Julius thì mới chỉ là tháng 10 thôi nên người Nga gọi là CM tháng 10), người Nga không còn dùng lịch Julius nữa mà chuyển sang lịch Greogorius, chính là Dương lịch mà ta vẫn dùng hiện nay.

Người Nga theo đạo, nhưng không phải Thiên chúa giáo La Mã. Trước kia thì có đấy, họ cũng theo sự chỉ đạo của Tòa thánh Vantican như các quốc gia khác.  Nhưng kể từ thế kỳ thứ XI, do những bất đồng về thần học, thẩm quyền của Giáo hoàng, những dị biệt về văn hóa và ngôn ngữ đã tạo ra những bất đồng trong giáo hội. Đỉnh điểm của cuộc Đại ly giáo là việc chiếm đóng và cướp phá thành Constatinople, cướp phá nhà thờ Hagia Sophia và nỗ lực thiết lập Đế quốc Latinh. Kết quả, Chính thống giáo Phương Đông hoàn toàn tách khỏi Giáo hội Công giáo Roma và trở thành tôn giáo lớn nhất, mạnh nhất tại khu vực Nga và phụ cận.

Cũng có một câu chuyện nữa liên quan đến vụ ly giáo mà chưa có điều kiện kiểm chứng: Sa hoàng Nga muốn cưới một người phụ nữ làm vợ nhưng Giáo hội Công giáo Roma không đồng ý vì những lý do tôn giáo. Vì tình yêu, Sa hoàng Nga đã bất chấp tất cả, cắt đứt quan hệ với Vatican và yêu cầu các giáo sĩ Nga thành lập một tôn giáo mới dựa trên nền tảng Thiên chúa giáo và đặt tên là Chính thống giáo với ý nghĩa: chúng tôi mới là giáo hội chuẩn! Nếu câu chuyện này đúng thì rõ ràng sức mạnh của tình yêu là vô hạn. Vì tình yêu, ta có thể làm tất cả, miễn sao ta là…. Sa hoàng!

Do sự thay đổi về lịch, quan điểm riêng và tôn giáo… nên Nga sẽ đón Noel vào ngày 7/1 hàng năm. Nhưng để thuận tiện chung trong thời đại toàn cầu thì Nga cũng nghỉ Tết vào 1/1 hàng năm như các nước châu Âu khác. Tức là, về tôn giáo thì vẫn theo “lịch Âm của Nga” nhưng ăn Tết thì theo lịch Dương, giống như ở Việt Nam thôi, sử dụng song song 2 lịch, nghỉ 30/4 hay 1/5 rồi 2/9 thì theo lịch dương, nghỉ Tết thì theo lịch Âm là chính, ngày giỗ chạp cũng theo lịch Âm.

Cho dù có theo lịch âm hay dương, Julius hay Gregorius thì cứ đầu tháng 12 dương lịch hàng năm, người ta bắt đầu trang trí chào đón năm mới trên khắp nước Nga. Ở Nga không chơi đào, mai như nước Việt ta mà họ dùng cây thông. Chỗ to rộng thì dùng cây thông thật to, chỗ nhỏ thì dùng cây nhỏ. Có nhiều tiền thì chơi thông thật, ít tiền thì chơi thông giả, miễn sao được trang trí đẹp và mang được không khí lễ hội là đủ.

Cây thông đón năm mới 2018 tại Vladivostok

Thành phố Vladivostok năm nào cũng dựng một cây thông to tổ bố giữa quảng trường trung tâm. Theo truyền thống, hàng năm họ sẽ vào rừng chọn 1 cây thông cao tầm 30m, thân thẳng, dáng đẹp. Sau khi chọn được, họ đưa máy móc vào cắt, dùng máy bay trực thăng đưa vềquảng trường trung tâm rồi tổ chức trang trí. Việc đó khiến chi phí cho cây thông mỗi năm lên đến cả triệu Rub. Có năm họ mới dựng được có mấy ngày thì gió to quá, cây đổ và gẫy, lại phải chi thêm triệu rub nữa để dựng cây khác. Vì thế, để tiết kiệm chi phí trong giai đoạn nước Nga chưa ra khỏi khủng hoảng kinh tế, năm nay họ lại chơi thông giả, chứ không hì hục vào rừng chặt như mọi năm.

Cây thông trước cửa DVFU

Tại Đại học Tổng hợp Liên bang Viễn Đông cũng vậy. Nhưng từ đầu họ chỉ dùng thông giả, chưa bao giờ dùng thông thật cả. Hết mùa lễ hội thì tháo ra, cất vào kho. Sang năm lại dùng tiếp được. Đỡ tốn kém!

Cây thông trong tòa nhà chính DVFU – nơi các bạn sinh viên có thể tụ tập ca hát

Cây thông, không nhất thiết phải dùng cho dịp Noel, nó còn dùng cho cả dịp năm mới. Khi cái văn hóa này du nhập vào Việt Nam thì mọi người quen gọi là “Cây thông Noel” – vì họ thấy nó vào dịp Noel mà. Và thế là cái ý nghĩa của cây thông trong dịp năm mới bị người Việt lược bỏ đi mất. Vì người Việt ta có đào, có mai, có quất rồi.

Tội cho cây thông!

Từ ngày sang đây, cũng phải bám theo không khí chung, không thể đào mai quất được thì ta dùng thông. Cũng không nhất thiết phải thông xịn, quan trọng là có cái không khí cho đỡ lạnh phòng nên cũng làm cây thông. Mỗi năm mỗi kiểu, nhưng nói chung thì cũng không đến nỗi tệ.

Cây thông hàng năm
Cây thông “No đủ”

Chuẩn bị đón năm mới thôi

Bình luận qua Facebook

About mrzes

Có thể bạn quan tâm

Tôn trọng hay Tiết kiệm?

Bài viết của Võ Văn Tiên, lưu học sinh Việt Nam hiện đang học tại …

Để lại phản hồi

Your email address will not be published. Required fields are marked *